ടെഹ്റാന്/വാഷിംഗ്ടണ്: ലോകത്തെ ഒന്നാകെ മൂന്നാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിന്റെ വക്കിലെത്തിച്ച ഇറാന്-അമേരിക്ക സൈനിക സംഘര്ഷത്തിന് അപ്രതീക്ഷിത വഴിത്തിരിവ്. ‘ഓപ്പറേഷന് എപ്പിക് ഫ്യൂറി’ എന്ന പേരില് ഇറാനുനേരെ കടുത്ത ആക്രമണം അഴിച്ചുവിട്ട അമേരിക്കന് പ്രസിഡന്റ് ഡൊണാള്ഡ് ട്രംപ്, നാടകീയമായി രണ്ടാഴ്ചത്തെ വെടിനിര്ത്തല് പ്രഖ്യാപിച്ചിരിക്കുകയാണ്. ഹോര്മുസ് കടലിടുക്ക് വീണ്ടും തുറക്കാമെന്ന ഇറാന്റെ ഉറപ്പിന്മേലാണ് ഈ പിന്വാങ്ങല്. പാകിസ്ഥാന് പ്രധാനമന്ത്രി ഷെഹ്ബാസ് ശരീഫിന്റെ മധ്യസ്ഥതയില് ഇറാന് സമര്പ്പിച്ച പത്തിന സമാധാന പദ്ധതിയാണ് ഇപ്പോള് ചര്ച്ചകളുടെ കേന്ദ്രബിന്ദു. പശ്ചിമേഷ്യയിലെ ശക്തിസന്തുലിതാവസ്ഥയെത്തന്നെ മാറ്റിമറിക്കാന് പോന്ന ഇറാന്റെ നിര്ദ്ദേശങ്ങളും അതിനോടുള്ള അമേരിക്കയുടെ പ്രതികരണവും താഴെ പറയുംവിധം വിശകലനം ചെയ്യാം.
1. പരസ്പര ആക്രമണം അവസാനിപ്പിക്കല്
ഇറാന്റെ പദ്ധതിയിലെ ഒന്നാമത്തെ വ്യവസ്ഥ പരസ്പരമുള്ള സൈനിക നടപടികള് പൂര്ണ്ണമായും അവസാനിപ്പിക്കുക എന്നതാണ്. അമേരിക്കയും ഇസ്രായേലും ഇറാന്റെ പരമാധികാരത്തെ മാനിക്കണമെന്നും തങ്ങളുടെ അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങള്ക്കും ആണവ നിലയങ്ങള്ക്കും നേരെയുള്ള ആക്രമണങ്ങള് നിര്ത്തണമെന്നും ഇറാന് ആവശ്യപ്പെടുന്നു. തുടര്ച്ചയായ ബോംബാക്രമണങ്ങള്ക്കിടയില് ചര്ച്ചകള്ക്കില്ലെന്ന കര്ക്കശ നിലപാടാണ് ടെഹ്റാന് ഇതിലൂടെ വ്യക്തമാക്കുന്നത്.
2. ഹോര്മുസ് കടലിടുക്കിന്റെ നിയന്ത്രണം
ലോകത്തെ എണ്ണനീക്കത്തിന്റെ 25 ശതമാനത്തോളം കടന്നുപോകുന്ന ഹോര്മുസ് കടലിടുക്കിന്റെ പൂര്ണ്ണ നിയന്ത്രണം ഇറാന് വിട്ടുനല്കണമെന്നതാണ് രണ്ടാമത്തെ പ്രധാന ആവശ്യം. നിലവില് അമേരിക്കന് നാവികസേന ഉയര്ത്തുന്ന വെല്ലുവിളികള് ഒഴിവാക്കി, മേഖലയിലെ ഏകപക്ഷീയമായ അധികാരം ഉറപ്പിക്കാനാണ് ഇറാന് ലക്ഷ്യമിടുന്നത്. ഇത് അംഗീകരിച്ചാല് അന്താരാഷ്ട്ര എണ്ണവ്യാപാരത്തിന്റെ കടിഞ്ഞാണ് ഇറാന്റെ കൈകളിലാകും.
3. ആണവ അവകാശവും യുറേനിയം സംപൂഷ്ടീകരണവും
യുറേനിയം സംപൂഷ്ടീകരണത്തിനുള്ള അവകാശം അംഗീകരിക്കണമെന്നത് അമേരിക്കയ്ക്ക് എളുപ്പത്തില് വഴങ്ങിക്കൊടുക്കാന് കഴിയാത്ത ഒന്നാണ്. സമാധാനപരമായ ആവശ്യങ്ങള്ക്കായി ആണവോര്ജ്ജം ഉപയോഗിക്കാന് തങ്ങള്ക്ക് അവകാശമുണ്ടെന്ന് ഇറാന് വാദിക്കുമ്പോള്, ഇത് ആണവായുധ നിര്മ്മാണത്തിലേക്ക് നയിക്കുമെന്ന് അമേരിക്കയും ഇസ്രായേലും ഭയപ്പെടുന്നു. ഈ പോയിന്റിലെ വിട്ടുവീഴ്ചകള് ചര്ച്ചകളുടെ ഗതി നിര്ണ്ണയിക്കും.
4. ഉപരോധങ്ങള് പിന്വലിക്കല്
ഇറാനുമേല് ഏര്പ്പെടുത്തിയിട്ടുള്ള എല്ലാ പ്രാഥമിക ഉപരോധങ്ങളും നീക്കം ചെയ്യണമെന്നതാണ് അടുത്ത ആവശ്യം. ട്രംപ് ഭരണകൂടം ഏകപക്ഷീയമായി ഏര്പ്പെടുത്തിയ സാമ്പത്തിക നിയന്ത്രണങ്ങള് ഇറാന്റെ സമ്പദ്വ്യവസ്ഥയെ തളര്ത്തിയിരിക്കുകയാണ്. വിദേശ ബാങ്കുകളില് മരവിപ്പിക്കപ്പെട്ട ആസ്തികള് തിരികെ ലഭിക്കുന്നത് ഇറാന്റെ നിലനില്പ്പിന് അത്യന്താപേക്ഷിതമാണ്.
5. സെക്കന്ഡറി ഉപരോധങ്ങളുടെ നീക്കം
മറ്റ് രാജ്യങ്ങളെ ഇറാനുമായി വ്യാപാരം നടത്തുന്നതില് നിന്ന് തടയുന്ന സെക്കന്ഡറി ഉപരോധങ്ങളും പിന്വലിക്കണമെന്ന് ഇറാന് ആവശ്യപ്പെടുന്നു. ഇന്ത്യയും ചൈനയും ഉള്പ്പെടെയുള്ള രാജ്യങ്ങളില് നിന്ന് എണ്ണ വ്യാപാരം പുനരാരംഭിക്കാന് ഇത് ഇറാന് സഹായകമാകും. ആഗോള വിപണിയിലേക്ക് ഇറാന്റെ എണ്ണ വീണ്ടും ഒഴുകാന് ഈ വ്യവസ്ഥ നടപ്പിലാകേണ്ടതുണ്ട്.
6. അന്താരാഷ്ട്ര പ്രമേയങ്ങള് റദ്ദാക്കല്
ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയുടെ സുരക്ഷാ കൗണ്സിലും ബോര്ഡ് ഓഫ് ഗവര്ണേഴ്സും പാസാക്കിയ ഇറാന് വിരുദ്ധ പ്രമേയങ്ങള് റദ്ദാക്കണമെന്ന ആവശ്യവും പത്തിന പദ്ധതിയിലുണ്ട്. ഇറാന്റെ ആണവ പരിപാടികള്ക്കെതിരെയുള്ള അന്താരാഷ്ട്ര നിയമതടസ്സങ്ങള് നീക്കം ചെയ്യുക എന്നതാണ് ഇതിലൂടെ ലക്ഷ്യമിടുന്നത്. ഇതോടെ ഇറാന്റെ വിദേശ ഇടപാടുകള്ക്ക് ആഗോള അംഗീകാരം തിരികെ ലഭിക്കും.
7. നയതന്ത്ര സുരക്ഷാ ഗ്യാരണ്ടി
ഭാവിയില് ഇറാന്റെ ഭൂപ്രദേശത്തിന് നേരെ യാതൊരുവിധ സൈനിക ആക്രമണങ്ങളും ഉണ്ടാകില്ലെന്ന് അമേരിക്ക രേഖാമൂലം ഉറപ്പുനല്കണം. നയതന്ത്ര തലത്തില് ഒരു സുരക്ഷാ ഗ്യാരണ്ടി ലഭിക്കുന്നത് വഴി തങ്ങളുടെ ആഭ്യന്തര സുരക്ഷ ഉറപ്പാക്കാമെന്ന് ഇറാന് ഭരണകൂടം കണക്കുകൂട്ടുന്നു.
8. യുദ്ധ നഷ്ടപരിഹാരം
ഏറ്റവും കടുത്ത നിര്ദ്ദേശങ്ങളില് ഒന്ന് യുദ്ധം മൂലം രാജ്യത്തിനുണ്ടായ നാശനഷ്ടങ്ങള്ക്ക് അമേരിക്ക നഷ്ടപരിഹാരം നല്കണമെന്നതാണ്. ഖാര്ഗ് ദ്വീപിലെ എണ്ണക്കയറ്റുമതി കേന്ദ്രങ്ങള്ക്കും സിവിലിയന് അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങള്ക്കും സംഭവിച്ച തകര്ച്ചയ്ക്ക് ഭീമമായ തുക അമേരിക്ക നല്കണമെന്ന് ഇറാന് ആവശ്യപ്പെടുന്നു. ഇത് അമേരിക്കയെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം അംഗീകരിക്കാന് പ്രയാസമുള്ള വ്യവസ്ഥയാണ്.
9. യുഎസ് സൈനിക പിന്മാറ്റം
മേഖലയില് നിന്നുള്ള യുഎസ് സൈനിക പിന്മാറ്റം പശ്ചിമേഷ്യയിലെ സുരക്ഷാ സമവാക്യങ്ങളെ ആകെ മാറ്റുന്ന ഒന്നാണ്. ഇറാഖ്, സിറിയ തുടങ്ങിയ രാജ്യങ്ങളില് നിന്ന് അമേരിക്കന് സൈന്യം പിന്മാറണമെന്നാണ് ഇറാന്റെ ആവശ്യം. മേഖലയിലെ അമേരിക്കന് സാന്നിധ്യം തങ്ങളുടെ സുരക്ഷയ്ക്ക് ഭീഷണിയാണെന്ന ഇറാന്റെ ദീര്ഘകാല നിലപാടിന്റെ തുടര്ച്ചയാണിത്.
10. പ്രാദേശിക സമാധാനം (ഹിസ്ബുള്ളയുടെ സംരക്ഷണം)
യുദ്ധം എല്ലാ മുന്നണികളിലും അവസാനിപ്പിക്കണമെന്നതാണ് അവസാനത്തെ വ്യവസ്ഥ. ഇതില് ലെബനന് ഉള്പ്പെടെയുള്ള രാജ്യങ്ങളിലെ സംഘര്ഷങ്ങളും ഉള്പ്പെടുന്നു. ഹിസ്ബുള്ള ഉള്പ്പെടെയുള്ള തങ്ങളുടെ സഖ്യശക്തികള്ക്ക് നേരെയുള്ള ആക്രമണങ്ങള് കൂടി അവസാനിപ്പിക്കണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെടുന്നതിലൂടെ മേഖലയിലെ തന്റെ സ്വാധീനശക്തികളെ സംരക്ഷിക്കാനാണ് ടെഹ്റാന് ശ്രമിക്കുന്നത്.
ഇത്ര കടുത്ത വ്യവസ്ഥകള് മുന്നോട്ടുവെച്ചിട്ടും ട്രംപ് ഇതിനെ ‘ചര്ച്ചകള്ക്ക് വഴി തുറക്കുന്ന നിര്ദ്ദേശം’ എന്ന് വിളിച്ചത് ശ്രദ്ധേയമാണ്. ഇതിന് പിന്നില് ശക്തമായ ആഭ്യന്തര കാരണങ്ങളുണ്ട്. ഹോര്മുസ് കടലിടുക്ക് അടഞ്ഞതോടെ അമേരിക്കയില് പെട്രോള് വില ഗാലന് 4.14 ഡോളറായി ഉയര്ന്നു. ജനരോഷം ഭയന്നാണ് ട്രംപ് താല്ക്കാലികമായെങ്കിലും യുദ്ധം നിര്ത്തിവെക്കാന് തയ്യാറായത്.
വെടിനിര്ത്തല് വാര്ത്ത പുറത്തുവന്നതോടെ ക്രൂഡ് ഓയില് വിലയില് പെട്ടെന്നുണ്ടായ 15 ശതമാനത്തിന്റെ ഇടിവ് ലോക സമ്പദ്വ്യവസ്ഥയ്ക്ക് വലിയ ആശ്വാസമാണ് നല്കിയത്. ബാരലിന് 116 ഡോളറില് നിന്ന് 95 ഡോളറിലേക്ക് വില താഴ്ന്നു. എണ്ണക്കടത്ത് സുഗമമാകുന്നത് ആഗോള വിപണിയില് സ്ഥിരത കൊണ്ടുവരുമെന്ന് നിക്ഷേപകര് പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു.
ഇസ്രായേലും ഈ വെടിനിര്ത്തലിനോട് ഭാഗികമായി സഹകരിക്കാന് തയ്യാറായിട്ടുണ്ട്. ഇറാനുമേലുള്ള ആക്രമണങ്ങള് അവര് താല്ക്കാലികമായി നിര്ത്തിവെക്കും. എന്നാല്, ഹോര്മുസ് കടലിടുക്കിലൂടെയുള്ള സുരക്ഷിത യാത്ര ഉറപ്പാക്കിയാല് മാത്രമേ ഈ ധാരണ പൂര്ണ്ണമായി പ്രാബല്യത്തില് വരികയുള്ളൂ എന്ന് ഇസ്രായേല് പ്രതിരോധ വൃത്തങ്ങള് സൂചിപ്പിക്കുന്നു.
പാകിസ്ഥാനിലെ ഇസ്ലാമാബാദില് വരാനിരിക്കുന്ന ചര്ച്ചകള് പശ്ചിമേഷ്യയുടെ ചരിത്രത്തിലെ തന്നെ ഏറ്റവും നിര്ണ്ണായകമായ ഒന്നായിരിക്കും. ചൈനയുടെയും പാകിസ്ഥാന്റെയും സാന്നിധ്യത്തില് ജെ.ഡി വാന്സ് ഉള്പ്പെടെയുള്ള ട്രംപിന്റെ നയതന്ത്ര പ്രതിനിധികളും ഇറാന്റെ ഉന്നത ഉദ്യോഗസ്ഥരും നേര്ക്കുനേര് വരും. ഈ ചര്ച്ചകളാണ് വരാനിരിക്കുന്ന യുദ്ധത്തിന്റെയോ സമാധാനത്തിന്റെയോ വിധി തീരുമാനിക്കുക.
Disclaimer:
The images displayed on this website are taken from external platforms including Google Images and social media networks (Instagram, Facebook, X, etc.) and other public sources on the internet.
ഉപരോധം തള്ളി ചൈനീസ് കപ്പൽ ഹോർമുസ് കടലിടുക്ക് കടന്നു; ആഗോള ശ്രദ്ധയിൽ ‘റിച്ചി സ്റ്റാറി’
